Maliyeti kontrol edin " yakıt kalorifik değerleri"

YAKIT KALORİFİK DEĞERLERİ

Yakıt almak, sadece belirli miktarda kömür, fuel-oil veya doğal gazın satın alınması ile sınırlı bir konu değildir. Gerçekte bir işletme, yakıt değil, ihtiyacı olan ISl enerjisini satın almaktadır ki bu da yakıttan yakıta değişir. Bunun yanında kullanılan yakıttan elde edilen enerji kazan, fırın veya kullanılan diğer ekipmanların verimleri ile doğrudan ilgilidir. Yakıtların enerji değerlerinin karşılaştırılmasında, Iaboratuvarda belirlenen bir özellik olan "Kalorifik Değer " kullanılır. Bu değer bir kilogram veya benzeri birim yakıttan elde edilebilecek enerji olarak ifade edilir.

"Alt ve Üst Kalorifik Değer " olmak üzere yaygın olarak kullanılan iki tür kalorifik değer vardır. Laboratuvarda birim yakıtın yakılarak açığa çıkan ısının belirlenmesi için yapılan testlerde cihazlar genelIikle 20 °C ortam sıcaklığı için ayarlanır. Birçok yakıt, yanma sırasında su buharı haline dönüşen hidrojen ihtiva eder. Eğer yanma gazı 20 °C ye soğutulursa su buharı sıvı hale geçer ve bu esnada buharlaşma gizli ısısı açığa çıkar. Bu şekilde yapılan bir Iaboratuvar testi Ust Kalorifik Değeri verir. Uygulamada ise yanma gazları yüksek sıcaklıktadır. Bu durumda gazın gizli ısısı açığa çıkmaz. Bu şekildeki bir yanmada elde edilen ISl, Alt Kalorifik Değeri'ni ifade eder. Sanayide, bir çok ekipmanda baca gazı belirli bir sıcaklıkta tutularak korozyona neden olan yoğuşma ve dolayısıyla asit oluşumunun önlenmesi gerekir.

Genellikle yanma işlemleri sonucu açığa çıkan enerji yakıtın alt kalorifik değerini verir. Alt ve üst kaIorifik değer arasındaki fark yakıt içinde bulunan hidrojen miktarının bir fonksiyonudur. Örnek olarak; hidrojen miktarı düşük taş kömürünün alt ve üst kalorifik değerleri arasındaki fark çok küçük olurken, hidrojen miktarı yüksek olan doğal gazın alt ve üst kalorifik değerleri arasındaki fark çok fazladır.

Pratikte alt kalorifik değer kullanımı daha faydalıdır. Bu sebeple yakıtların seçiminde veya iki yakıtın karşılaştırılmasında kalorifik değerlerden hangisinin kullanıldığına dikkat edilmelidir. Kalorifik değer kullanımında uluslararası uygulamalar değişim göstermektedir. Avrupada diğer yakıtlarda alt kalorifik değer kullanımının yaygın olmasına rağmen doğal gazda üst kalorifik değerin kullanılması konusunda bir anlaşmaya varılmıştır. Bu sebeplerden dolayı sıvı, katı ve gaz yakıt yakan ekipmanlar arasında yakıt tüketimi yönünden bir karşılaştırma dikkatle yapılmalıdır.

Kalorifik değer, katı ve sıvı yakıtlarda, kcal/kg, gaz yakıtlarda kcal/m3 olarak ifade edilir. Hatif sıvı yakıtlarda kalorifik değer genellikle kcal/litre olarak verilir.

Tabloda kullanımı yaygın olan bazı yakıtların kalorifik değerleri verilmiştir. (*) Petrol ürünleri ve LPG gibi yakıtların kalorifik değerleri büyük oranda değişiklikler göstermemesine rağmen, taş kömürü, Iinyit ve odun gibi yakıtların kalorifik değerlerinde bölgeden bölgeye büyük farklar olabilir.

Yakıtın yanması sonucu ortaya çıkan faydalı ısı miktarı yakıtın nem miktarı ile doğrudan ilgilidir. Bu sebeple her yakıt tesliminde yakıt dikkatle kontrol edilerek, ihtiva ettiği nem miktarı belirlenmeli, olması gerekenden fazla nemli yakıt alınmamalıdır. Böylece yakıt yerine suya para ödenmemiş olur. Grafik 1'de, kömürün nem oranının değişmesine göre kalorifik değerde meydana gelen değişiklikler görülmektedir.

Yakıtta kükürt yüzdesinin değişimi de, kalorifik değerde sapmalara sebep olur. Çünkü, kükürtün kalorifik değeri karbondan daha düşüktür. Bu yüzden yakıt alımında su ve kükürt oranının tam belirlenmesi ve her teslimatta her iki ölçümün de fabrika tarafından yapılması gerekir.

ÖRNEK

Bir fabrikaya ayda 500 ton taş kömürü alınmaktadır. Kömürün satın alma sözleşmesinde kömürün % 15 nem ve 6 290 kcal/kg kalorifik değerde ve fiatının 120 000 TL / ton olduğu belirtilmektedir .

1 Milyon kcal için enerji maliyeti : 1 ton kömür = 6.29 Milyon kcal.

Enerji maliyeti = 120 000 / 6.29 = 19 080 TL / Milyon kcal.

Grafikte % 15 nem ve 6 290 kcal / kg kalorifik değer .7 500 kcal / kg kalorifik değere sahip kuru kömüre karşılık gelmektedir. Bu yolla farklı nem miktarlarına göre kalorifik değer hesaplaması yapılabilir.

İşletmeye 1 500 ton kömürün % 22 nem oranında geldiği kabul edilirse grafikten bu kömür için kalorifik değer 5 725 kcal/kg bulunur. Sözleşme yapılan kömür ile sözkonusu kömür arasında nem yüzdesi farkından işletme;

6 290 -5 725 = 565 kcal / kg

enerji kaybına uğramaktadır. 1 500 ton kömür için bu kayıp, kcal cinsinden

565 x 1.5 x 106 = 847.5 milyon kcal olmakta.

parasal karşılığı ise;

847.5 x 19 080 = 16 170 000 TL dir.

Eğer bu kömür için de sözleşme fiatının tamamı ödenirse işletme büyük ölçüde zarara uğrar.

ÖNERiLER

• Tesisinizde kullandığınız yakıtların kalorifik değerlerini periyodik olarak kontrol edin, 
• Aldığınız yakıt belirlenen özellikleri sağlamadığı zaman yakıt fiyatında indirim şansı arayın .
• Hesaplamalarınızda yakıtların gerçek kalorifik değerlerini kullanmaya özen gösterin, 
• Yakıtınızın fiyatının belirlenmesinde ton yakıt maliyeti yerine elde edilen birim enerjiye ödenen parayı ( TL/kcal ) kullanın.

BAZI YAKITLARIN KALORİFİK DEĞERLERİ

 

Yakıt Tipi

Birim

Kalorifik Değerler

Üst Kalorifik Değer

Alt Kalorifik Değer

Gaz Yakıtlar

Kömür Gazı

Kcal/nm3

4300

3900

LPG

Kcal/kg

11800

10600

LPG

Kcal/litre

6000

5400

Doğal Gaz

Kcal/nm3

9155

8200

Sıvı Yakıtlar

Benzin

Kcal/kg

11200

10500

Kcal/litre

8400

7900

Mazot

Kcal/kg

10900

10100

Kcal/litre

9200

8500

Hafif Fuel-Oil

Kcal/kg

10400

9800

Kcal/litre

9700

9100

Ağır Fuel-Oil

Kcal/kg

10100

9400

Kcal/litre

9900

9200

Katı Yakıtlar

Taş Kömürü (max)

Kcal/kg

7300

7100

Taş Kömürü (ort)

Kcal/kg

6400

6100

Linyit

Yüksek Kalite

Kcal/kg

5100

4800

Düşük Kalite

Kcal/kg

3200

2500

Petrol Koku

Kcal/kg

8000

7900

Endüstriyel Kok

Kcal/kg

6700

6500

Odun (havada kurutulmuş)

Kcal/kg

3800

3400

 

Kalorifik değerler, yakıtın kaynağı, nem miktarı ve diğer faktörlere bağlı olarak değişim gösterir. Yukarıdaki değerler kesin olarak kabul edilmemeli, işletmede kullanılan yakıtın asıl değeri kullanılmalıdır.

AÇIKLAMA

Grafiğ'in oluşturulmasında kullanılan formül; 
Cw = Cd (1-Y) - (Y . Lw)

Formülde: 
Cw : Nemli yakıtın alt kalorifik değeri, kcal / kg 
Cd : Kuru yakıtın alt kalorifik değeri, kcal / kg 
Y : Islak yakıtın nem yüzdesi, (kg su / kg nemli yakıt) 
Lw : Suyun buharlaşma gizli ısısı, (568 kcal / kg) 

 
 
Biz Tercih Ettiler
  • Arçelik
     
  • Bursali Havlu
     
  • Gamatex
     
  • Güral Porselen
     
  • Kütahya Porselen
     
  • Alvit
     
  • RB Karesi
     
  • Yurtbay Seramik
     
    
Bülten Aboneliği
Yasal ve Teknolijik gelişmelerden sürekli haberdar olmak için.Lütfen E-Posta Adresini Kayıt Ediniz.
 
 
 
 
Erka Group
 
 
Erka-EVD Enerji Etüt Proje Egitim Mühendislik Tel   :      +90 322 561 26 46   Gsm   : +90 533 648 76 48
Salbaş Esentepe Mah. Hacıosman Cad. No:68/A Çukruova / Adana Faks :      +90 322 561 26 01 E-Mail :  hk@erka-evd.com